ဆဖာဝဖေးအန္တရာယ်ဘည်ကရောတ်မှည် အယ်လ်နီညိုနီန် ကဆီုဝ်ကူန်ရဝ်မာဂါင်ဂဲ လိုဘြဲဆာဒံန်ခြဲဟာဝ်း
09 October 2026
ဆဖာဝဖေးအန္တရာယ်ဘည်ကရောတ်မှည် အယ်လ်နီညိုနီန် ကဆီုဝ်ကူန်ရဝ်မာဂါင်ဂဲ လိုဘြဲဆာဒံန်ခြဲဟာဝ်း
အိုမ်ယ်ုရ်၊ ကျံရ်အူကိူရ်၊ ဆငည်း(7)
ဆဒါင်ကုင်တအာင်း
ကဆီုဝ်ကူန်ရဝ်မာဂါင်ဂဲ အီဂေါည်ခေဲင်ကုင်တအာင်းနီန် ဆာ်ႈရောတ်စာမ်းဒေဲႈအခိင်မှည် ဘည်ဆမားပဲန်ဒေဲႈ အယ်လ်နီညို (El Niño)နီန် ဘ်ုန်အခိင်ရဆငည်းအ်ုန်မှည်ဒါင်း၊ ဘည်ပွံတ်ဆိင်က္လာည်းဘည်ဒိူန် ဆမားပဲန်ဘိုးက္လာည်းဘြေ့အိုမ်ဘြေ့ ဘည်မှည် ကာည်း ဆဖာဝဖေးအန္တရာယ်ဒီန် လိုဇူႈဒံန်ခြဲဟာဝ်း နှာင်းကံပ်လောတ်ဘိူန်းဒါႇ လူလှဲဝ်ႈဆူမ်းဟာဝ်း အဆာက် တောန်မျိုးတောန်နဲ။
အယ်လ်နီညိုနီန် ဂေါႇမိုႈ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ကဒည် ကာည်း ကဒါႇလေႈဆာင်ငည်း ငါည်ပါင်လာည်ဘည်မှည်အ်ုန် ဂေါႇမိုႈမှည်ဒါင်းမှဲနီန် ဘိူန်းဟာဝ်း ဆဖာဝခိင်ခါဝ် အာဝ်ပေဲန်။ ဆာ်ႈပဲန်ဟာတ်းပွံတ်ဘည်ဒီန် တောန်အရာပ်အရာ ဘည်မာအိုမ်မှည်ကတ်ုတ်၊ ပဲန်က္လာည်းဘြေ့၊ ဘည်က္လာည်းမောဆမားခလာည်၊ ဆမားပဲန်ကတီုင်က္လာည်းဒါင်း ကာည်း ဆမားပဲန်အိုမ်ဒါင်း ဂေါႇဘည်ဒီန် ဇီုင်းကာန်တီႇဆ်ုမ် ကာည်း ဇီုင်းကာန်ဟျံင်တိုဆံက် ဆမားပဲန်လံက်ဟာဝ်း။
တေဲင်ဘည်တိူဝ်ႈလိူဝ်ႈယိူဝ်း ချီကာဂိုတက္လကသိုလ်- Climate Impact Lab ဘည်ပဲန်ဒေဲႈအယ်လ်နီညို ကာည်း ဘည်ကစာမ်းအ်ုန် ဂေါႇမှည်အ်ုန် ဇူႈဆန်ုမ် 2026 ကျံရ်တောရ်၊ ဆန်ုမ်2027၊ ရောတ်ကျံရ်အာရ် ခေဲင်ကံပ်ဖာနီန် မိူဝ်ႈအီယံမ်း 4-ဆဲန်လေႈ။ အ်ုန်အာဝ်မိုႈစိ ဘိူန်းစြာင်းတိုအီယံမ်းကတီးကရီး မိုႈအီရေဲန် ထာန်ခံန်မှာန်ဘိူန်း သုတေတနဂဲ အောႏ။
ဆဲႈဒီန် ဖုင်ခေါခါႇကံပ်ဖာ(WHO)ဂဲ ထာန်ဘိူန်းလံပ်ကတ်ုမ်ဒေတာနီန် ကောန်ဒဲႇ၊ တိုအီအဆာက်ဒါင်း၊ ကဲအီမိူဝ်ႈရောဂါဆံဝ်လှေင် ကာည်း တိုအီကဲအီလေႈရေဲန်ဇီုင်းကာန်ရရိူဝ်ႇ လိုဆဒိအူန်းဘည်မှည်အ်ုန်အောႏ။ ဆာ်ႈအိုမ်ရမှုႈလေႈဂီန်း၊ ပဲန်ကိင်မဝ်း၊ ပဲန်ဟိူဝ်း ကာည်း ပဲန်ဘ္လောမ်ဘြေ့ ဂေါႇဘည်ဒီန် လိုဂေါည်/ရလှဝ် ဒီကိုက်ဒီယေန်ငံင် ပယာ်မ်လိုမ်မှည်ဂေါည်ခေဲင်တို။
ဆာ်ႈတိုမှည်ဟိုက်ဘ္လောမ်ဒါင်းဘိုန် ဆမားပဲန်နောႈကႎှ်ုရ်၊ ဆမားပဲန်ယံမ်းဘီရ်၊ ဆမားပဲန်-(Heatstroke) လိုဆနံမ်ဟာဝ်းချာ်န်းချာ်န်း။ တိုဖေးဆဲဝ်ဂဲဒီန် လိုအူန်းဂဲဂေါည်ဒီယေန်ငံင် ဂြူပ်ုန်ဒါဂဲမောလိုပယာ်မ် ဒဲႈအ်ုန်မိုႈဂြူအီဒဲႈငံင်တတိုပိုင် ကာည်း ရယ်ုပ် မျိုအီဒဲႈငံင်။ အီဖေးဂဲမောကာပ်ႎီရ်ပေန်ဒဲႈ လိုဒဲႈကဲတေဲင်အိုမ်၊ ဆာ်ႈမိုႈဘို အီဆမားယံမ်းဘီရ်ဂဲ ကာည်း အီနောႈကႎှ်ုရ်ကဲဂဲဒိူန် အာဝ်ဘိူန်းစိ ဒဲႈကဲတေဲင်အိုမ် WHO-ဟြာင်းနှဲအူန်း။
လိုတောႇခေါပြာႇ ပ်ုန်ထုတ်လေႈ ဘည်လိုဒံန်ခြဲ ဆဖာဝဖေးအန္တရာယ် ကာည်း ဘည်မှည်အ်ုန် ကဆီုဝ်ကူန်ရဝ်မာဂါင်ဂဲ ဆာ်ႈအယ်ဟာဝ်းခေဲင်မှည် လိုဆဒိဟာဝ်း၊ လိုဒါးဂြူအီဒဲႈငံင်တတိုပိုင် ကာည်း လိုတေဲင်အိုမ်တောန်ဆငည်း။ ဆဲႈဒီန် ဒီဇံင်အူန်းယာန်အယ် အာဝ်ဘိူန်းစိဂေါည်ခေဲင်အ်ုန်၊ ရေပ်ုန်ဒါအယ်လိုဆမားကကာႈ၊ တီႇဆ်ုမ်တောႇဘည်ခိင်ခါဝ်။
တောႇဘည်က္လာည်းဘြေ့ ကာည်း ဘည်မှည်ဟိုက်ဒါင်း ဆမားပဲန်ငံရ်တိုတ်ဘြည် ကာည်း ဖေးအန္တရာယ်ငံရ် လိုဘြဲဆာဒံန်ခြဲအူန်း။ ပလိုင် / ပဘြည်မော အာဝ်ဘိူန်းတိုတ်ငံရ်၊ လိုစေတ်မေန်းဆာ်အယ်ဟောည်ႇဒါငံရ် ႎီရ်ပျံတ်ကတီးကရီး ဆာ်ႈပဲန်ဟာဝ်းငံရ်ကဆူမ်းမော လိုတိုန်းဆဒါင် အီရံပ်ဇီုင်းကပ္လိူင်းတဖုင်ပျံတ်ငံရ်ကဲ။
ဆဲႈဒီန် လိုတောႇခေါပ်ပြႇ ပ်ုန်ထုတ်လေႈတီုင်ဌာနအီရံပ်ဇီုင်းဂဲ ဆာ်ပဲန်ဒေဲႈဖေးဆဖာဝအန္တရာယ်ဒီန် လိုငိူပ်မေန်းလံပ်ကတ်ုမ်ရဟောမ်ရမာအယ်။ ဆဒါင်ပ်ုန်ညှဲမ်ပ္လကတီးကရီးနီန်မော အာဝ်ဘိူန်းလီလာကဆာင်ဟာဝ်း လိုနှံက်ငိူပ်မေန်းဆဒါင် ပ်ုန်ထုတ်လေႈတီုင်ဌာန အီဘိူန်းညေဲမ်။
ဘည်ပဲန်ဒေဲႈ အယ်လ်နီညို ကာည်း ဘည်ခ္လါည်းခိင်ခါဝ် ဆမားပဲန်ဒေဲႈ မှည်ဒါင်း ကာည်း ဆဖာဝဖေးအန္တရာယ် ဆာ်ႈအာဝ်အာဝ်ဒံန်ခြဲအ်ုန် လိုလိူည်ဒံန်ခြဲဟာဝ်း တိုအီး ကာည်း ဂါင်ဂေါည်၊ ဇီုင်းကာန်ပ်ုန်ရေဲန်ဟောမ်တီႇဆ်ုမ် ပ်ုန်ကဆူမ်းမောကာပ်ဘြေ့ဟာဝ်း။ ဆဲႈဒီန် ကဆီုဝ်ကူန်ရဝ်မာဂါင်ဂဲ ဂေါည်ခေဲင်ကုင်တအာင်းနီန် ဘည်ဒီဂေါည်အိုမ်ဘြည်အယ် လိုတောႇငိူပ်မေန်းခိင်ခါဝ် ဘည်မှည်ဒါင်း၊ ပဲန်က္လာည်းဘြေ့၊ မောကာပ်လောတ်ဒါ ဖေးငံရ် ကာည်း ဆဖာဝဖေးအန္တရာယ် တောန်နဲ။
Website Official
www.taangland.org
Telegram Official Channel
https://t.me/pslftnlanews
Telegram Link – Ta’ang TV
https://t.me/pslftnlaTaangTV
YouTube Official
https://www.youtube.com/@pslftnlanews
#PSLF/TNLA
#တီုင်ပ္လေႈလေႈဆဒါင်
Comment Lists